“`html
Terörsüz Türkiye İçin Yeni Adımlar
Terörsüz bir Türkiye oluşturma çabaları çerçevesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, farklı ülkelerde faaliyetlerini sonlandıran terör örgütlerinin, silah bırakma süreçlerini nasıl yönettiklerini inceleyerek bu alanda etkili bir referans noktası oluşturmayı amaçlıyor.
Bu bağlamda, Filipinler’deki Moro Müslümanları ile hükümet arasında 40 yıllık çatışmayı sona erdirmek için arabuluculuk yapan büyükelçi Fatih Ulusoy ve Hüseyin Oruç’un görüşleri değerlendirildi. Odatv’ye açıklamalarda bulunan Oruç, barış süreçlerinin bölgedeki işleyişine dair önemli bilgiler paylaştı.
ÖZERKLİK SÜRECİNE DAİR
Filipinler’deki Moro Müslümanları ile hükümet arasında 2014 yılında imzalanan barış anlaşmasının ardından, 2019 yılında Bangsamoro Özerk Bölgesi kuruldu. Başkenti Cotabato City olan bu bölge, kendi yasama ve yürütme organlarına sahip olarak Filipinler içerisinde geniş bir özerklik alanı elde etti.
İRLANDA’YA GİDEN YOLCULUK
Bangsamoro örneğinin ardından Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, 2005’te kendini feshederek İngiltere’de silahlı eylemlere son veren İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) hakkında detaylı inceleme yapmak üzere İrlanda’ya seyahat etti.
İrlanda’ya giden heyet, AK Parti’den Abdurrahman Babacan, Yeni Yol Grubu’ndan Bülent Kaya, Mehmet Emin Ekmen ve Mustafa Bilici, DEM Parti’den Celal Fırat ve Gülistan Kılıç Koçyiğit, ayrıca CHP’den Sezgin Tanrıkulu ve Oğuz Kaan Salıcı’dan oluşuyor.
DAVETİ KABUL EDEN DEMOKRATİK GELİŞİM ENSTİTÜSÜ
Komisyon üyeleri, İrlanda’ya İngiltere merkezli Demokratik Gelişim Enstitüsü (DPI) tarafından davet edildi. Enstitüsün CEO’su Kerim Yıldız, terör örgütü PKK’nın elebaşı Abdullah Öcalan’ın avukatı olarak dikkat çekiyor. Yıldız, PKK üyesi olduğu gerekçesiyle Azerbaycan’dan sınır dışı edilmiş ve Türkiye ile ABD’ye kabul edilmemiştir. Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde dava açıldığı biliniyor.
IRA’NIN TARİHİ ARKA PLANI
İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA), 1916 yılında Dublin’de kurularak 1922 yılında adanın güney kısmında İrlanda Cumhuriyeti’nin kuruluşuna katkı sağladı. Ancak adanın kuzeyi İngiliz yönetimi altında kalmaya devam etti.
1960’lı yıllarda, Kuzey İrlanda’daki Katolik İrlandalılar, IRA’yı yeniden organize ederek İngiltere’den ayrılma ve birleşik bir İrlanda devleti kurma hedefi doğrultusunda eylemler gerçekleştirmeye başladı. 1970’lerden itibaren, silahlı mücadeleleri artarak şehirleri de hedef almaya başladılar.
Bobby Sands, 1981’de bağımsız bir milletvekili olarak İngiltere Parlamentosu’na seçildi, ancak cezaevinde açlık grevinde hayatını kaybetti; bu durum, çatışmaların seyrinde önemli bir dönüm noktası oldu. Sands’in ölümü, IRA yandaşlarının siyasi süreçlere katılımını sağladı ve Sinn Féin adlı yasalar çerçevesinde bir siyasi parti kuruldu. Örgüt, “Bir elimizde seçmen kartı, diğerinde silah” sloganı ile tanınmaya başlandı ve partinin lideri Gerry Adams, 1983 yılında İngiltere Parlamentosu’na girdi.
Dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher, IRA ile diyalog kurmanın ön koşulu olarak silahların susturulmasını talep etti. Bu görüşmeler neticesinde, 1998’de Kuzey İrlanda Barış Anlaşması imzalandı ve bu anlaşma sonrası:
- IRA’nın silah bırakması kabul edildi.
- İngiltere, IRA mahkumlarını serbest bırakmayı ve Kuzey İrlanda’dan askerlerini çekmeyi taahhüt etti.
- Bölgeye özerklik verildi.
1972’de kapatılan Kuzey İrlanda Parlamentosu, anlaşma ile yeniden faaliyete geçti ve örgüt 2005 yılında kendini feshetti.
İRLANDA’DAN ALINACAK DERSLER
Komisyonda yer alan Yeniyol Grup Başkanı Bülent Kaya, yapacakları ziyaretin komisyonla bağlantılı olmadığını ifade ederek, “Çatışma çözümlerine dair global deneyimler üzerinde fikir alışverişinde bulunacağız.” dedi. CHP’li Oğuz Kaan Salıcı ise “İrlanda modeliyle benzerlikler taşıyan bir süreçte olduğumuzu düşünüyoruz, bu nedenle oradaki deneyimlerden faydalanmak isteyeceğiz.” şeklinde konuştu.
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, ziyaretin DPI adlı kuruluşun bazı milletvekillerine yaptığı özel davet sonucunda gerçekleştiğini belirtti. TBMM Başkanlığı ise bu gezinin resmi bir ziyaret olmadığını ve milletvekillerinin kendi inisiyatifleriyle katıldığını açıkladı.
TOPLANTI KATILIMCILARI
Demokratik Gelişim Enstitüsü, daha önce de benzer toplantılara ev sahipliği yapmıştı. 21 Nisan 2018 tarihinde Londra’da düzenlenen “Zor Zamanlarda Türkiye” başlıklı toplantıya katılan önemli isimler arasında eski AK Parti bakanları da bulunmaktaydı. Toplantıya katılan diğer etkili kişiler şunlardı:
- Leyla Karayılan (AKP danışmanı)
- Lucy Stuart (Aracı)
- Fleur Ravensbergen (Diyalog Danışma Grubu-DAG)
- Prof. Mehmet Asutay
- Jonathan Powell (Tony Blair’in eski danışmanı)
- Dermot Ahern (İrlanda eski Dışişleri Bakanı)
- Nick Stewart (Enstitü yöneticisi)
- Jonathan Cohen (Arabulucu)
- Sally Holt (Enstitü Başkan Yardımcısı)
- Onur Uz (Tercüman)
- Esra Elmas (Enstitü yöneticisi)
- Sir Bill Jeffrey (Kuzey İrlanda Politika eski Direktörü)
UZMANLAR KADROSUNDA KİMLER VAR?
Demokratik Gelişim Enstitüsü’nün “Uzmanlar Kurulu” kadrosunda, Oral Çalışlar, Kadir İnanır, Cengiz Çandar, Ayşegül Doğan, Ufuk Uras, Avni Özgürel, Vahap Coşkun, Ahmet İnsel, Kezban Hatemi ve Esra Çuhadar gibi önemli isimler yer almaktadır.
İMRALI HEYETİ NELER YAPACAK?
DEM Parti’den yapılan açıklamaya göre; TBMM Başkanvekili ve Van Milletvekili Pervin Buldan, DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Mithat Sancar ve Asrın Hukuk Bürosu Avukatı Faik Özgür Erol’dan oluşan İmralı Heyeti, 3 Kasım’da İmralı Adası’nda PKK lideri Abdullah Öcalan ile görüşmek üzere bir araya gelecekler.
İmralı Heyeti, 30 Ekim’de Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de görüşmüş ve bu toplantıya AKP Genel Başkan Vekili Efkan Ala ile Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın katılmıştı.
“`
